O lamento do metrosídero e o silencio do Concello

 Hai árbores que falan. Non con palabras, senón coa súa sombra, coa súa presenza, coa memoria que gardan das rúas polas que pasaron xeracións enteiras de koruñeses. E cando unha destas árbores empeza a morrer diante dos nosos ollos, ás veces alguén ten que poñerlle voz.

Esta semana apareceu colgado na protección do metrosídero dos Cantóns un pequeno poema que semella escrito pola propia árbore. Un lamento sinxelo, triste e contundente. Un berro vexetal que resume mellor ca calquera informe técnico o que moitos cidadáns levan anos observando: que o patrimonio arborícola de Koruña non está a recibir o respecto nin os coidados que merece.

O metrosídero vivía no seu lugar. Daba sombra aos camiñantes, formaba parte da paisaxe emocional dos Cantóns e resistira durante décadas os cambios dunha cidade en constante transformación. Pero chegou a reforma, chegou a maquinaria e chegou a decisión de arrincalo para trasladalo a outro emprazamento.

Agora o exemplar presenta un aspecto preocupante. Os técnicos municipais explican que o novo lugar dispón de máis terra para as raíces e que o crecemento futuro podería ser mellor. Pode ser. Oxalá teñan razón. Oxalá o vello metrosídero consiga sobrevivir e volver rebrotar con forza.

Pero tamén é lexítimo preguntarse cantas veces escoitamos argumentos semellantes mentres desaparecían árbores maduras por toda a cidade.

Porque o problema non é só este metrosídero. O problema é unha filosofía de xestión que parece considerar as árbores como elementos decorativos intercambiables, cando en realidade son seres vivos que precisan décadas para alcanzar o tamaño, a beleza e o valor ambiental que teñen os grandes exemplares históricos.

Durante anos, Koruña viu desaparecer árbores centenarias, aliñacións completas de rúas, exemplares singulares e zonas verdes sacrificadas en nome de obras, reformas ou proxectos urbanísticos. Cada tala vén acompañada de promesas de reposición. Cada desaparición intenta compensarse con pequenas plantacións. Pero unha árbore adulta non se substitúe cunha muda de poucos centímetros. O tempo non se repón cunha factura municipal.

O metrosídero dos Cantóns converteuse así nunha metáfora perfecta. Unha árbore arrancada do seu lugar, loitando pola supervivencia mentres os cidadáns observan con preocupación a súa lenta agonía. Un símbolo do que acontece cando as grandes árbores son tratadas como obstáculos que hai que mover e non como tesouros que hai que protexer.

El metrosidero trasplantado. Foto de El Ideal Gallego.

Quizais o máis triste do poema non sexa a súa denuncia, senón que moitos koruñeses o entenden perfectamente. Porque detrás deses versos hai unha sensación cada vez máis estendida: a de que a cidade presume das súas zonas verdes mentres deixa desaparecer parte da súa alma vexetal.

E mentres o vello metrosídero segue loitando por vivir, Koruña enteira parece agardar unha resposta que vai moito máis alá dun único exemplar: saber se o Concello está disposto a defender de verdade as súas grandes árbores ou se seguirá chegando sempre tarde, cando xa só queda escribir epitafios nas súas pólas secas.

Porque as árbores non votan, non protestan e non convocan manifestacións. Simplemente morren. E cando morren, a cidade tamén perde unha pequena parte de si mesma.