25 anos de 'O bosque animado': que foi do "Pixar galego" e dos seus creadores?

Imaxinade a escena: ano 2001, o Palexco e o Pazo de Congresos da Coruña cheos ata a bandeira, co entón presidente Manuel Fraga e medio sector cultural aplaudindo a rabiar. Presentábase no mundo O bosque animado (El bosque animado, sentirás su magia), o primeiro largometraxe de animación 3D dixital feito en Europa. Un fito histórico concibido, deseñado e renderizado dende Koruña pola produtora Dygra Films.

El estreno de El bosque animado en Koruña el 27 de julio de 2001 marco un hito histórico: fue el primer largometraje europeo producido íntegramente en animación 3D digital.

La historia del sector de la animación en Koruña tras el éxito inicial de Dygra es una crónica de grandes éxitos, crisis presupuestarias y una contundente reinvención.

Aquela adaptación do clásico de Wenceslao Fernández Flórez non só gañou dous Premios Goya (Mellor Película de Animación e Mellor Canción Orixinal) e vendeuse a máis de 60 países, senón que fixo crer a toda Galicia que a nosa cidade se convertería no "Pixar do Atlántico".

Un cuarto de século despois, que queda daquela promesa? Que foi de Dygra e, sobre todo, que fano hoxe os seus dous grandes artífices, Manolo Gómez e Ángel de la Cruz? En Koruña Rabuña botamos a vista atrás.

Momento da primeira proxeción do "Bosque Animado". De branco Manolo Gómez, a súa dereita Manuel Fraga, presidente da Xunta e Francisco Vázquez, alcalde de Koruña. Angel de la Cruz, o mais alexado en segundo plano. Foto de El Ideal Gallego. 

O ascenso e o duro golpe da crise

Trala fazaña do 2001, Dygra mantivo o impulso na década dos 2000. Chegaron novos recoñecementos con títulos como O soño dunha noite de San Xoán (2005) —outro Goya para a vitrina— e O espírito do bosque (2008). Koruña era un fervedoiro de animadores, deseñadores e técnicos que aprendían o oficio xogando na primeira división internacional.

Pero o cine de animación 3D é un xigante que consume millóns. A crise financeira de 2008, xunto á feroz competencia de estudo estadounidenses con orzamentos infinitos (Pixar, DreamWorks) e os problemas de distribución das súas últimas obras (Holy Night!), afogaron á compañía. 

A partir de 2008, los elevados costes de producción del 3D, sumados a la crisis económica global y a las dificultades financieras de la industria audiovisual en España, golpearon duramente a la ciudad. En 2012, tras problemas económicos y embargos judiciales de sus derechos, Dygra Films echó el cierre definitivo antes de poder distribuir su ambicioso proyecto Holy Night!. Poco después, otras productoras de la zona sufrieron un destino similar.

Os pais da criatura: Onde están hoxe Manolo Gómez e Ángel de la Cruz?

Malia a caída de Dygra, o talento e a visión dos seus dous directores non se apagaron, aínda que tomaron camiños e proxectos ben distintos:

Manolo Gómez: a alma pioneira e o cine social

Fundador e motor orixinal de Dygra Films, Manolo Gómez foi o home que nos anos 90 se empeñou en que dende Koruña se podía facer software e animación ao máis alto nivel. Tras a etapa de Dygra, Gómez seguiu vinculado á creación audiovisual, á divulgación e a novos formatos educativos e sociais.

Manolo Gómez

A día de hoxe, Manolo Gómez lidera iniciativas innovadoras como o proxecto "Ciudad de Cine Sénior" (como o rodaxe en Viveiro), levando a creación cinematográfica a persoas maiores de 55 anos sen experiencia previa. Demostra así que a súa paixón por contar historias e acender a ilusión nas persoas segue tan viva como cando decidiu crear O bosque animado.

Ángel de la Cruz: o guionista e director de ouro

Co-director e guionista de O bosque animado e O soño dunha noite de San Xoán, Ángel de la Cruz continuou cunha traxectoria brillante e chea de éxitos no cine español.

Ángel de la Cruz

Despois de Dygra, De la Cruz dirixiu a comedia Los muertos van deprisa (2008) e asinou como guionista a aclamada película de animación Arrugas (2011), baseada no cómic de Paco Roca, coa que gañou outro Premio Goya ao Mellor Guión Adaptado. Coa súa produtora Artemática e a súa faceta como docente universitario e escritor, Ángel de la Cruz segue sendo un dos grandes nomes da narrativa audiovisual do país.

O legado: do 3D ao Hub Inmersivo

Que queda hoxe na Koruña daquel impulso de fai 25 anos? A resposta é: moito máis do que parece. Los cientos de artistas, modeladores e ingenieros que se formaron en Koruña para El Bosque Animado no desaparecieron. Muchos se integraron en grandes estudios globales (Disney, Pixar, Skydance, ILM) o montaron estudios boutique de efectos visuales (VFX), publicidad y videojuegos. La producción en la ciudad pasó de grandes largometrajes propios a la especialización en servicios digitales de alto nivel.

O EPICENTRO GLOBAL: MUNDOS DIGITALES

O verdadeiro fío condutor que mantivo viva a chama do 3D na Coruña foi o congreso Mundos Digitales, dirixido por Manuel Meijide. Este evento converteuse nunha referencia internacional de animación, efectos meos (VFX) e videoxogos. Cada ano reúne na cidade aos líderes de Netflix, ILM ou Marvel, funcionando como canteira e feira de emprego para o talento local.

O HUB AUDIOVISUAL E A CIDADE DAS TIC

Nos últimos anos, a Xunta de Galicia e os concellos locais volveron apostar forte polo sector tecnolóxico e audiovisual. Galicia impulsou un Hub Audiovisual con fondos europeos e autonómicos, atraendo a empresas de efectos visuais (VFX), posprodución e tecnoloxías virtuais (como a produción en platós con pantallas LED / Unreal Engine).

Koruña consolidouse como un centro tecnolóxico clave para a industria inmersiva. Mostra disto é a posta en marcha na Cidade das TIC do Coruña Estudio Inmersivo (CEI), o plató de produción virtual con tecnoloxía LED 3D e intelixencia artificial máis avanzado de España, orientado a atraer producións internacionais de cine e animación.

Coruña Estudio Inmersivo (CEI)

Malia o colapso de Dygra, a "semente" que plantaron nunca desapareceu. Na última década, Koruña e os seus arredores viviron unha importante reconversión do sector audiovisual.

Outras produtoras tomaron o relevo na comunidade galega con enfoques moi diversos:

• Zinkia / DBK / Frida Films e pequenas produtoras locais: Manteñen a produción de contidos dixitais e servizos de animación.

• Aperos Digital e empresas do sector videoxogos: Absorberon a gran parte do talento 3D da cidade.

O caldo de cultivo iniciado por Dygra impulsou a creación de escolas técnicas e universitarias en Koruña (como os graos de Comunicación Audiovisual, Enxeñaría Informática e másteres especializados en animación e deseño CGI) que seguen fornecendo perfiles cualificados ao mercado global.

O fito de O Bosque Animado sembrou unha semente técnica e profesional que, un cuarto de século despois, converteu á Coruña nunha referencia das novas tecnoloxías do cine interactivo, os efectos especiais e a realidade virtual.

Para afondar na historia do estudo pioneiro que fixo posíbel este logro técnico, El Pixar Gallego: La historia de DYGRA FILMS detalla o auxe e os desafíos que afrontou a produtora coruñesa. ¡Que gran fito para o cine español e galego! Xusto hoxe cúmprense os 25 anos do estrea de O bosque animado (2001), 

Tralaquel gran destello inicial e as expectativas que provocou, a historia do sector en Koruña e en Galicia foi un camiño de luces, sombras e resurximento no que a industria da animación non logrou nunca medrar e ata hoxe vive grazas as axudas públicas. 

Dygra Films xa non existe, pero hai 25 anos Manolo Gómez e Ángel de la Cruz demostraron que en Koruña a maxia dos bosques tamén se podía renderizar en tres dimensións.  

Pouca xente hoxe recorda un acontecemento tan importante en a cidade, só una referencia na páxima de efemérides do Ideal Galego. Triste.