Cando Fritz Lang deseñou Koruña: a pegada do filme 'Metrópolis' na nosa arquitectura

 Sabías que cada vez que paseas por Juan Flórez, Catro Camiños ou a rúa San Andrés estás a camiñar polo escenario dunha película de ciencia ficción dos anos vinte?

Segundo recolle un fascinante artigo do profesor e arquitecto José Ramón Soraluce publicado en El Ideal Gallego, a cidade da Coruña garda un vínculo directo cun dos grandes fitos da historia do cine: a película muda alemana Metrópolis (1927), dirixida por Fritz Lang.

Faltan só dous anos para que se cumpra o centenario da estrea da película na nosa cidade (que tivo lugar o 23 de xaneiro de 1928 no Teatro Rosalía de Castro), e en Koruña Rabuña aproveitamos para botar a vista arriba e descubrir os segredos expresionistas que agochan as nosas fachadas.

Do cine futurista de Berlín ás rúas koruñesas

A historia é fascinante. Trala Primeira Guerra Mundial, Alemaña recorreu ao cine fantástico e ao expresionismo artístico como válvula de escape. Para a rodaxe de Metrópolis, o arquitecto alemán Otto Hunte creou uns decorados maxestosos, xeométricos e futuristas, inspirados na verticalidade dos rañaceos de Nova York e nos debuxos doutro arquitecto pioneiro, Erich Mendelsohn.

Esa estética de liñas curvas, esquinas aerodinámicas e sensación de velocidade acabou cruzando Europa e desembarcando de pleno na Coruña. Como explica Soraluce en El Ideal Gallego, a nosa cidade conta con máis de 70 edificios herdeiros desta corrente expresionista (construídos entre os anos 30 e 60), que cambiaron a tradicional imaxe de galerías brancas por unha urbe moderna, dinámica e deseñada para a era do automóbil.

Fotomontaxe de a cidade de Metropolis superpuesta a o final da Avenida de Arteixo. Foto de El Ideal Gallego. 

As xoias 'Metrópolis' que debes visitar en Koruña

Se queres facer unha ruta arquitectónica de cine sen saír da cidade, toma nota destes tres puntos clave que destaca José Ramón Soraluce:

1. O pioneiro de San Andrés (Nº 151)

Construído en 1930 polo xove arquitecto Santiago Rey Pedreira (no estudo de Pedro Mariño), este foi o primeiro edificio expresionista de Koruña. Rompeu radicalmente coa decoración tradicional ao proxectar miradoiros salientes e redondeados cara ao exterior, cheos de dinamismo.

2. A 'máquina aerodinámica' de Juan Flórez con Francisco Mariño

Deseñado en 1945 polo arquitecto municipal Antonio Vicens Molt, este inmoble fai esquina amosando unha curvatura espectacular que lembra de inmediato á solución do emblemático Cine Capitol da Gran Vía madrileña. Un auténtico buque de pedra e cristal no centro da cidade.

3. O edificio Zara (Juan Flórez, 64)

Outra obra mestra de Vicens Molt (1946). Pola súa impresionante estética aerodinámica e a súa calidade formal, foi seleccionado pola Fundación DOCOMOMO Ibérico entre os mellores edificios do Movimiento Moderno de España e Portugal.

O edificio da primeira tenda de Zara. Foto de Vanity Fair

 Unha cidade pensada para o futuro

Ademais destes iconas, a pegada expresionista atópase en esquinas tan emblemáticas como a da praza de Catro Camiños con Alcalde Marchesi (obra de Tenreiro e Estellés en 1931) ou na Avenida de Arteixo.

Aqueles arquitectos non só importaron o estilo de Fritz Lang e o cine alemán, senón que redeseñaron A Coruña abrindo as súas esquinas con formas suavemente redondeadas, preparando a cidade para a chegada do tráfico e da modernidade cando estes aínda eran un soño de futuro.

A vindeira vez que camiñes por Juan Flórez, mira cara arriba: quizais esteas a ollar un anaco do Berlín futurista de 1927 en pleno corazón coruñés.